Is de verplichte afdracht van SP bestuurders aan de partijkas wel zo slecht?

Bestuursguru hoogleraar Elzinga stelt in een opiniestuk in Binnenlands Bestuur dat de afdrachtsregeling van de SP niet deugt. De SP heeft in vergelijking met andere politieke partijen een enorme oorlogskas en dat komt vooral omdat de partij haar bestuurders een flink deel van hun vergoeding laat afdragen.

Veel SP-ers ontkennen die verplichting. ‘Niemand verplicht je bestuurder te worden’, is hun argument. Maar het is wel een verplichte koppeling.

Toen Microsoft zijn browser Internet Explorer integraal in Windows opnam, stak de rechter daar een stokje voor. Gebruikers moeten voor Windows kunnen kiezen zonder Microsofts browser te gebruiken. Je kunt nu niet SP bestuurslid worden, zonder een flink deel van je vergoeding af te dragen.

Elzinga hekelt dit verplichtende karakter en het belastingvoordeel waardoor de overheid inkomsten misloopt. Het is namelijk zo dat politieke partijen als goede doelen gelden en afdrachten dus aftrekbaar zijn. Maar er zijn meer afwegingen te maken, zowel ten voordele als ten nadele van de regeling die de SP met haar leden treft.

Voordelen

Door een lager besteedbaar inkomen zijn bestuurders minder afhankelijk van hun vergoeding. Hoe lager de vergoeding hoe noodzakelijker het is om er alternatieve inkomsten naast te hebben. Bestuurder worden en vooral blijven vanwege de financiële vergoeding komt dan minder snel voor.

Dit geldt natuurlijk vooral voor parttime bestuurders (raadsleden, Statenleden en waterschapsleden).  Bestuurders die geacht worden fulltime met hun bestuurswerk bezig te zijn (wethouders, kabinetsleden, Tweede Kamerleden) hebben die mogelijkheid niet. Om te voorkomen dat die bestuurders vanwege de financiële voordelen blijven plakken aan het pluche is er de door velen zo verfoeide wachtgeldregeling. Ik snap de weerstand tegen die regeling, maar hij is er met reden.

De afdrachten aan de partijkas leveren de SP een hoop geld op. Partijen zijn in financiële zin afhankelijk van contributie, giften van leden, donateurs en bedrijven. En van subsidie! Door de terugloop van ledenaantallen wordt die subsidie steeds belangrijker. Veel partijen willen zelfs meer subsidie om die teruggelopen aantallen te compenseren.

Ik vind dat onwenselijk. Laat partijen liever hun best doen om de samenleving aan zich te binden dan de hand bij de staat op te houden.

Door voor een flink deel je inkomsten als partij te verkrijgen door afdrachten van je bestuurders ben je minder afhankelijk van subsidie en meer van je politieke succes (meer zetels, betekent meer inkomsten voor de partij).

Nadelen

Als je veel minder vergoeding overhoudt voor je bestuurswerk, is het noodzakelijker om er inkomsten naast te hebben. Je moet het dus kunnen veroorloven om de tijd ervoor vrij te maken. Of er veel minder tijd aan te besteden.

In mijn periode als raadslid besteedde ik gemiddeld zo’n 20 uur per week aan mijn raadswerk. En de vergoeding kwam overeen met zo’n 12 uur werk bij mijn toenmalige werkgever. Ik werkte in die periode 80% bij mijn werkgever. Twee derde van de vergoeding ging dus op aan compensatie van lager inkomen (ik reken gederfde pensioeninkomsten dan niet mee, dus het is eigenlijk meer), één derde bleef er over voor vergoeding van de 12 uur die ik er van mijn vrije tijd instak.

Zou ik de helft van de raadsvergoeding hebben afgestaan aan de partij, dan zou óf mijn inkomen omlaag gaan, óf ik zou er minder tijd aan hebben kunnen besteden. Persoonlijk vind ik het bestuurswerk te serieus om het alleen maar over te laten aan diegenen die het zich kunnen veroorloven om minder te gaan werken en degenen die er weinig tijd aan willen besteden, maar het staat partijen natuurlijk vrij om die keuze te maken.

Afschaffen of niet?

De SP past dus een extra selectiecriterium toe bij hun selectie van kandidaten. Nu hebben alle partijen selectiecriteria, maar die gaan vooral over inhoud en toewijding. Dit is een financieel criterium. Ik heb daar niet zo’n moeite mee.

Als de meerderheid van de SP-ers deze regeling niet wil, dan verdwijnt hij vanzelf. En als je als er grote moeite mee hebt kun je een andere partij zoeken om lid van te worden of op te stemmen. Keus genoeg.

Het belastingvoordeel waar Elzinga het over heeft is ook op te lossen door de aftrekbaarheid van afdrachten aan politieke partijen af te schaffen. Het steunen van een politieke partij zou sowieso nooit een financieel motief moeten hebben. En het levert meteen weer wat ruimte in de rijksbegroting op.

Roland Offereins © 2014